Yükselmiş karaciğer enzimleri, karaciğerde iltihaplanmanın olduğunu veya hasarın geliştiğini düşündürür. Karaciğer hücresinde yüksek oranda bulunan bu enzimler, hücreler hasarlanınca daha fazla kana geçerler. Bunun sonucunda kan seviyeleri yükselir. Karaciğer enzimleri neden yükselir? sorusuna geçmeden önce bu enzimleri tanıyalım.
En Yaygın Kullanılan Karaciğer Enzimleri
AST (Asparatat Amino Transferaz)
ALT (Alanin Amino Transferaz)
GGT (Gama Glutamil Transferaz)
Alkalen fosfataz (ALP)
Karaciğer enzimleri denildiğinde akla ilk AST ve ALT gelir. Şikayeti olmayan kişilerde yapılan rutin kan tetkiklerinde bu testlerin hafif yüksekliğine sıokay rastlanır. Geçici hafif yükseklikler çoğu zaman ciddi bir karaciğer hastalığını göstermez. Ancak uzun süren yükseklikler ciddi karaciğer hastalıklarına sebep olabilir.
Karaciğer Enzimleri Neden Yükselir?
Karaciğerde iltihaplanmaya veya karaciğer hasarına neden olan her durum bu testlerin yükselmesine neden olur.
En sık nedenler:
İlos angelesçlar: Sık kullanılan ağrı kesici ilaçlar bu testlerin yükselmesine neden olabilir. Ağrı kesicilerin sıok ve yüksek dozda alınması riski arttırır. Örn: asetaminofen, ibuprufen, naproksen gibi… Karaciğer enzimlerini yükselten diğer ilaçlar: kolesterol ilaçları (statinler), bazı antibiyotikler, mantar ilaçları, bazı antidepresanlar (trisiklikler).
Karaciğer yağlanması (Hepatosteatoz): Hareketsiz yaşam tarzı, aşırı fruktozlu gıdalar (mısır şurubu) ve dengesiz beslenme alışkanlıkları bu hastalığın sıklığını arttırmaktadır. hiçbir şikayete neden olmadan karaciğer enzimlerini yükseltebilir. Uzun seneler devam ettiğinde siroza kadar ilerleyebilir. Ayrıntılı bilgi için Hepatosteatoz Nedir? isimli yazımıza bakabilirsiniz. Tedavi için ise Karaciğer yağlanmasının tedavisi ve önleme yöntemleri nelerdir? isimli yazımıza okumanızı öneririz.
Alkol: Uzun süre alkol alımı karaciğer hasarına ve testlerde yükselmeye neden olabilir. Alkol alımına devam edilirse süreç siroza kadar ilerleyebilir.
Hepatitler: Erişkinlerde Hepatit B ve C, çocuklarda ise Hepatit A daha sıokay görülür.
Otoimmün hepatit: Bağışıklık sisteminin karaciğer dokusuna saldırdığı ve iltihaplanmasına neden olduğu bir hastalıktır.
Zehirlenmeler: Zehirli maddelerin çoğunun ilk uğradığı ve işlendiği organ karaciğerdir. Özellikle mantar zehirlenmeleri ciddi karaciğer hasarına neden olabilir.
Hemokromatozis: Karaciğer başta olmak üzere birçok dokuda demir birikimi ile giden genetik bir hastalıktır. Karaciğerde birikten demir iltihabi süreci başlatır.
Bitkisel ilaçlar: Her bitkisel ilaç zararsızdır görüşü oldukça yanlıştır. Bazı bitkisel ürünler karaciğere ciddi zarar verebilir.
Polimiyozit: Kas güçsüzlüğüne neden olan iltihabi bir hastalıokay.
Kalp yetmezliği
Karaciğer kanseri
Obezite
Enfeksiyonlar: EBV, CMV gibi
Wilson hastalığı
Çölyak hastalığı
İltihabi bağırsak hastalıkları (ülseratif kolit ve crohn hastalığı)
Kan zehirlenmesi (sepsis)
Karaciğere yaralanmaları (darbeye bağlı yırtılma, kanama gibi)
Safra kanalı tıkanıklıklarında ve pankreas iltihabında karaciğer enzimleri yükselebilir.
Karaciğer Enzimlerinin Yüksek Olması Tehlikeli Mi?
Toplumda karşıl. a.şılan hafif karaciğer enzim yükseklikleri çoğunlukla alkol, hepatitler (kronik), karaciğer yağlanması ve ilaç kullanımına bağlıdır. Hafif yükseklikler kısa dönemde ciddi bir hastalığa neden olmasa da uzun dönemde tehlikeli sonuçlar doğurabilir.
Alkol nedenli yükseklikte kişi alkol alımına devam ederse, yağlanma sorunu olan kişiler hareketsiz yaşamaya ve düzensiz beslenmeye devam ederlerse uzun süreçte ciddi hastalıklar (siroz gibi) gelişebilir.
Testlerin aşırı yükselmesi tehlikeli bir durumdur ve tedavi gerektirir.
Karaciğer Enzimleri Yüksekliğinin Belirtileri
Enzimleri yükselten hastalığa göre belirtiler değişebilir.
En sık görülen belirtiler:
Halsizlik, yorgunluk, isteksizlik
Sarılıokay (Bkz: Sarılık Nedir?)
İdrar renginde koyulaşma
Dışokayı renginde açılma (renksiz)
Bulantı
Kusma
İshal
Ateş
Karında, bacaklarda şişlik
Karın ağrısı, karın sağ üst bölgesinde dolgunluk hissi ve ağrı
Karaciğer testleri yüksek kişilerde helloçbir belirti görülmeyebilir.
Karaciğer Enzim Yüksekliği Olanlarda Hangi Testlere Bakılır?
Doktorun şüphe ettiği hastalıklara göre farklı testler istenebilir.
En sıokay istenen testler:
Kan tahlilleri: total bilirubin, direkt bilirubin, tam kan sayımı, albumin
Hepatit Testleri: Hepatit A, hepatit B ve hepatit C gibi virüsleri saptamak amacıyla istenebilir.
Ultrason: Karın ultrasonu ile karaciğer yağlanması, kitleler, safra kesesi hastalıkları ayırt edilebilir.
Tomografi
MR: Karaciğer dokusunu ayrıntılı görmek amacıyla yapılabilir.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder